മയൂരനൃത്തം

മയൂരനൃത്തത്തിന്‍റെ ഉത്ഭവം

മയൂരനൃത്തം സുബ്രഹ്മണ്യൻ താരകാസുരവധത്തിന് ശേഷം വിജയിയായി മയിൽപ്പുറമേറി ദേവസേനാധിപനായി കൈലാസത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന ദിവ്യനിമിഷത്തെ ആവിഷ്‌കരിക്കുന്ന നൃത്തമാണ്. ഈ നൃത്തം ഭഗവാന്റെ സന്തോഷവും ദേവതകളുടെ സ്വീകരണവും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. കുമാരനല്ലൂർ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവങ്ങളിൽ മയൂരനൃത്തവും വേലകളിയും ഒരുമിച്ച് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ത്രികാർത്തിക ദിനത്തിൽ സുബ്രഹ്മണ്യൻ ദേവിയെ സന്ദർശിക്കുന്ന സങ്കല്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ നൃത്തം.

ക്ഷേത്രത്തിന്‍റെ ഐതിഹ്യങ്ങൾ

ഏകദേശം 2400 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ചേരമാൻ പെരുമാൾ ഉദയനാപുരത്ത് ദുർഗ്ഗാദേവിക്ക് ക്ഷേത്രവും സുബ്രഹ്മണ്യന് മറ്റൊരിടത്ത് (ഇന്നത്തെ കുമാരനല്ലൂർ) ക്ഷേത്രവും പണിയാൻ തുടങ്ങി. അതിനിടെ, മധുരയിലെ മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവിയുടെ മൂക്കുത്തി കാണാതായി. അന്വേഷണം പരാജയപ്പെട്ടതോടെ നിരപരാധിയായ പൂജാരൻ ദേവിയോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു. അന്ന് രാത്രിയിൽ ദേവി സ്വപ്നത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട്, “ഇവിടെ നിന്ന് ഉടൻ പോകൂ” എന്ന് കല്പിച്ചു. ദിവ്യപ്രകാശത്തെ പിന്തുടർന്ന് പൂജാരൻ യാത്രയായി, ഒടുവിൽ കുമാരനല്ലൂരിലെ സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രനിർമാണ സ്ഥലത്ത് എത്തി.

കൃത്യമായി കുമാരന്റെ പ്രതിഷ്ഠാ സമയത്ത് (പ്രതിഷ്ഠാനത്തിന് അനുയോജ്യമായ സമയം) തേജസ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശ്രീകോവിലിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ആ നിമിഷം, ‘കുമാരൻ അല്ല ഊരിൽ’ – ഈ സ്ഥലം കുമാരനല്ല, ദേവിക്ക് വേണ്ടിയുള്ളതാണെന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന ഒരു ആശരീരി പ്രതിധ്വനിച്ചു. അതിനാൽ കുമാരനല്ലൂർ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. നിരാശ തോന്നിയ പെരുമാൾ, കുമാരവിഗ്രഹം സ്ഥാപിക്കാൻ ഉദയനാപുരത്തിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് യാത്രയായി. വഴിയിൽ പെരുമാൾ നിരവധി തടസ്സങ്ങൾ നേരിട്ടെങ്കിലും ഒടുവിൽ ഉദയനാപുരത്തെത്തി ക്ഷേത്രത്തിലെ ശ്രീകോവിലിൽ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. പെരുമാൾ ദേവി വിഗ്രഹവുമായി കുമാരനല്ലൂരിലേക്ക് മടങ്ങുകയും അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൃത്യസമയത്ത് വിഗ്രഹം സ്ഥാപിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല. പിന്നീട്, വേദഗിരി എന്ന സ്ഥലത്ത് വെള്ളത്തിനടിയിൽ കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു വിഗ്രഹത്തെക്കുറിച്ച് പെരുമാൾ സ്വപ്നം കണ്ടു. പെരുമാൾ വേദഗിരിയിൽ നിന്ന് വിഗ്രഹം വീണ്ടെടുത്തുപണ്ട് മഹർഷി പരശുരാമൻ ആ വിഗ്രഹം ഉണ്ടാക്കി ആരാധിച്ചിരുന്നു. പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത്, മുടിയിഴകളുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണ സന്യാസി വന്ന് ശ്രീകോവിലിൽ പ്രവേശിച്ച് ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. താമസിയാതെ അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി.

മയൂരനൃത്തത്തിന്‍റെ പാരമ്പര്യം

കുമാരനല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഐതിഹ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രൂപകൽപ്പന ആരംഭിച്ച കലാരൂപമാണ്
മയൂരനൃത്തം. ഈ കലാരൂപം ഏകദേശം 100 ഓളം വർഷം പഴക്കമുള്ളതാണ്. തലമുറകളിലൂടെ പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച ഈ കല ഇന്നും ചില കലാകാരന്മാർ തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. വി.കെ. പരമേശ്വരൻ എന്ന കലാകാരൻ ഈ പാരമ്പര്യം ശ്രീ കുമാരനല്ലൂർ മണിക്ക് പകർന്നു നൽകി. വി.കെ. പരമേശ്വരനും തന്റെ ഗുരുവിൽ നിന്ന് ഈ കല പഠിച്ചിരുന്നു. ഇന്നത്തെ രൂപത്തിൽ വേഷവിധാനം ചെയ്ത് ചിട്ടപ്പെടുത്തി പ്രചരിപ്പിച്ചത് മണിയിലൂടെയാണ് .

ശ്രീ. V. K പരമേശ്വരൻ നായർ

കുമാരനല്ലൂർ പൂവേലിൽ ശ്രീ പരമേശ്വരൻ നായരിൽ നിന്നും ആണ് വല്ലത്തു V. K പരമേശ്വരൻ നായർ മയിലാട്ടം പഠിച്ചത്. കുമാരനല്ലൂർ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ ജന്മം കൊണ്ട മയിലാട്ടം എന്ന കല ജനകീയമാക്കിയത് കുമാരനല്ലൂർ മണിയിലൂടെയാണ്. ഇന്ന് കേരളത്തിൽ മയൂരനൃത്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് ഒരാളേ ഉള്ളു. കുമാരനല്ലൂർക്കാരൻ മണിയൻ പിള്ള. കോട്ടയത്തിനടുത്ത്, കുമാരനല്ലൂർ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വഴിപാടായി രൂപംകൊണ്ട മയൂരനൃത്തമെന്ന കേരളിയകല ഇന്ന് കാലഹരണപ്പെട്ട് ഒരാളിലേക്ക് മാത്രമൊതുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

ശ്രീ. കുമാരനല്ലൂർ മാണി

1944-ൽ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കുമാരനല്ലൂരിൽ നീലകണ്ഠന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും മകനായി ജനിച്ച മണിയൻപിള്ള ചെറുപ്പം മുതലേ കലാപ്രതിഭ തെളിയിച്ചു. പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ കുമാരനല്ലൂർ പരമേശ്വരൻ നായരിൽ നിന്ന് മയൂരനൃത്തം അഭ്യസിച്ചു, ഇരുപത്തിയഞ്ചാം വയസ്സിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തി. ആശാന്റെ അനുമതിയോടെ നിരവധി പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ച് സംസ്ഥാനതല അംഗീകാരം നേടി. മകൻ ഹരീഷ് കഥകളിയും മയൂരനൃത്തവും പഠിച്ച് പന്ത്രണ്ടുവർഷമായി ഈ കല പാരമ്പര്യമായി തുടരുന്നു. മണിയൻപിള്ള ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂഡൽഹി, മുംബൈ, ചെന്നൈ, രാജസ്ഥാൻ, ബാംഗ്ലൂർ തുടങ്ങി രണ്ടായിരത്തിയഞ്ചൂറിലധികം വേദികളിലും, ഹിന്ദി, ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ് സിനിമകളിലുമായി മയൂരനൃത്തം അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കുമാരനല്ലൂർ മണിയൻപിള്ള മയൂരനൃത്തം കേരളത്തിലെ വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാംസ്കാരിക വേദികളിലും അവതരിപ്പിച്ച് അനവധി അംഗീകാരങ്ങൾ നേടി. കുമരകം, കോവളം, കന്യാകുമാരി, തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിലെ ടൂറിസം പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു. ടൂറിസം വകുപ്പ്, മലയാള സമാജം പൂന, കുമാരനല്ലൂർ ദേവീക്ഷേത്രം, തപസ്യ കലാസാഹിത്യ വേദി, കേരളം വീരശൈവ സഭ, ക്ഷേത്ര സംരക്ഷണ സമിതി തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും മംഗളപത്രങ്ങളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലക്ഷദ്വീപിലും പഴനിക്കുമുള്ള അവതരണങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. സഹധർമ്മിണി ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയുടെയും മക്കളായ രമേഷ്, ഹരീഷ് എന്നിവരുടെയും പിന്തുണയോടെ, ഇപ്പോൾ ഹരീഷ് ഈ കലയുടെ പാരമ്പര്യം തുടരുന്നു.

മയിലാട്ടത്തിന്‍റെ വേഷവിധാനങ്ങള്‍

മയൂരനൃത്തത്തിന് ഇന്നുള്ള ചിട്ടയായ വേഷവിധാനം രൂപപ്പെടുത്തിയതിൽ കുമാരനല്ലൂർ മണിയൻപിള്ളയുടെ സംഭാവന അതുല്യമാണ്. കഥകളിയെപ്പോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും മയിൽപ്പീലികൊണ്ടുള്ള ചിറകും പ്രത്യേക ഭാവപ്രകടനങ്ങളുമാണ് ഇതിനെ വേറിട്ടുനിർത്തുന്നത്. നർത്തകർ തല മുതൽ കാൽ വരെ മയിലിനോട് സാമ്യമുള്ള വേഷം ധരിക്കുന്നു, മുന്നിൽ കൊക്ക് ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കും, അത് നൂലിലൂടെ ചലിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. തിളങ്ങുന്ന വസ്ത്രവും ബാലൻസ് ചെയ്യാനുള്ള കഴിവും ഈ കലയുടെ ആകർഷണമാണ്. മയിലാട്ടത്തിന് ശരിയായ വേഷവും ആചാരാനുസൃതമായ അവതരണവുമാണ് പൂർണ്ണത നൽകുന്നത്.

അവസാനം

മണി ഉൾപ്പടെയുള്ള മറ്റു മയൂരനൃത്ത കലാകാരന്മാരും വളരെയേറെ ത്യാഗങ്ങൾ സഹിച്ചാണ് ഈ കല നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇവർക്ക് നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ വേണ്ടത്ര അംഗീകാരങ്ങളും പരിഗണനയും ലഭിക്കാതെ പോവുകയാണ്. മയൂരനൃത്തം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വേണ്ടത്ര അറിയപ്പെടാത്തതിനാൽ, ഈ കലാരൂപത്തിന് അത് അർഹിക്കുന്ന പ്രാധാന്യവും ലഭിക്കുന്നില്ല. അതുപോലെ, സർക്കാർ ഈ കലാരൂപത്തിന് ആവശ്യമായ പ്രോത്സാഹനവും, അംഗീകാരവും നൽകുന്നില്ല. മയൂരനൃത്തത്തിന്റെ മഹത്തായ പാരമ്പര്യം നിലനിർത്താൻ ജനങ്ങളും സർക്കാരും ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത് വളരെ അനിവാര്യമാണ്. ഈ കലയ്ക്ക് വേണ്ട അംഗീകാരം ലഭിക്കാതെ പോയാൽ, ഈ മഹത്തായ കലാരൂപം ഈ തലമുറയോട് കൂടി നിലച്ചു പോകും.

Note: “The documentary article is currently a work in progress, with further updates and insights to be added soon.”

Copyrights: All the photos and text in this post are the copyright of Vasudev Vimal and Creative Hut Institute of Photography. Their reproduction, full or part, is forbidden without the explicit approval of the rightful owners.